MAKALE

Yayın Tarihi: 30.03.2018 Cuma 14:05:00

Antioksidan etki yeşil çay mucizesi

Nursel EROĞLU

Antioksidan etki yeşil çay mucizesi

Çay, ülkemizde en çok tüketilen sıcak içecektir. Son yıllarda yapılan çalışmalar arttıkça yeşil çayın sağlık üzerine olumlu etkileri de görülmüş ve tüketimine ilgi giderek artmıştır.

Çay, Camellia sinensis bitkisinin yapraklarından elde edilir. Ham çay, üretim teknolojisine göre 3 şekilde tüketiciye sunulmaktadır: non-fermente (fermente edilmemiş) yeşil çay, yarı-fermente (oolong çayı) ve fermente (siyah çay) şeklindedir.

Çay; Yapısında vitaminler, mineraller, protein ve karbonhidrat bulunduran zengin içerikli bir içecektir. Ama bu içerik içinde en çok değerli olan ve dikkat çeken polifenollerdir. Çaydaki temel polifenoller katesinlerdir. Yeşil çay siyah çaydan daha fazla polifenol içerir. Bunun nedeni siyah çayın yapraklarının buhar ile işleme maruz kalması sebebiyle polifenol yapısının kayba uğramasıdır. Yeşil çayın zengin polifenol yapısının kalp sağlığı üzerine olumlu etkileri, kötü kolesterolün düzenlenmesini desteklemesi, metabolizmayı hızlandırması ile vücut yağ deposunu harcamaya yönelmesi gibi olumlu etkileri bilinmektedir.

Etkileri;

Antioksidan etki: Yeşil ve siyah çayın kuvvetli antioksidan etkisi vardır. Fakat siyah çaya uygulanan fermantasyon işlemi sırasında kayba uğramaktadır. Yeşil çayın antioksidan etkisine bağlı olarak kalp-damar hastalıkları ve kanserlerde koruyucu rol oynadığı bildirilmektedir. Kalp ve damar hastalıklarında koruyucu etki: vücuttaki antioksidan kapasiteyi artırır, damar tıkanıklığı ve kalp krizi  riskinin azaltılmasına etkisi vardır. Yeşil çay serum trigliserit ve total kolesterol seviyesini düşürür. Kanserlerde koruyucu: bazı kanser türlerinin (kolon, göğüs, akciğer kanseri, pankreas, yemek borusu kanserleri ve ağız içi kanserleri) oluşumunu engellemeye yardımcı olabileceği gösterilmiştir.

Ağız hijyeni:

Yeşil çayın ağız sağlığını olumsuz etkileyen mikroorganizmalar üzerinde etkili olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur. İçilmesi veya gargara olarak kullanılmasının diş çürüklerinin önlenmesinde koruyucu olduğu düşünülmektedir. Diğer taraftan diş minerallerinin kuvvetlenmesini sağlayan florür bakımından da zengindir. Algılama üzerine etkili: Yapılan çalışmalara göre tüketilen çay miktarı arttıkça algılama bozukluklarının önemli ölçüde önlenebileceği görülmüştür. Algılama bozuklukları, özellikle bunama ve Alzheimer hastalığı son derece önemli hastalıkların bir ön işareti olarak kabul edildiğinden, yeşil çayın koruyucu etkisinin bulunması oldukça ilginçtir. Bu sonuçlara dayanarak tüketimi abartmadan çay tüketimini sürdürmek yararlı olabilir.

İştah üzerine etkisi:

Bilimsel çalışmalar, yeşil çayın iştahı kapatma veya çabuk doyma üzerine etkisinin olmadığını göstermiştir.

Yağ yakımına etkisi:

Yeşil çayın yağ yakımını artırması üzerine etkisinin, metabolizmayı hızlandırması ve yağ oksidasyonunu artırmasına bağlı olduğu düşünülmektedir. Yeşil çayın içerisindeki etkili bileşenlerden epigallokateşin galat ile kafeinin birlikte yağ yakıcı etki gösterdiği uzun zamandır bilinmektedir.

Şişmanlık ve yeşil çay:

Yeşil çayın yağ yakıcı-termojenik etkileri uzun zamandır araştırılmaktadır. Gıda alımına bağlı şişmanlık durumlarında çayın polifenolik bileşiklerinin yağ yakımında etkili olabileceği gösterilmiştir. Yeşil çay yağ yakımına etkiyi yapısında bulunan ’epigallokateşin gallat’ (EGCG) ile sağlamaktadır. Yapılan çalışmalarda EGCG’nin karaciğer yağ metabolizmasını hızlandırdığı ve dolayısıyla şişmanlamayı önleyici/zayıflatıcı etki gösterdiği bildirilmiştir. Diğer bir çalışmada ise yeşil çayın yağ yakımı üzerine etkisinin kafein ile beraber arttığı bildirilmiştir.

Yeşil çayın yağ yakımını artırması üzerine etkisinin, metabolizmayı hızlandırması ve yağ oksidasyonunu artırmasına bağlı olduğu düşünülmektedir.

Miktar ve tüketim önerileri:


Günlük yaşamımızda sık sık tükettiğimiz siyah ve yeşil çayın, özel hastalık durumlarında tüketimlerine dikkat edilmesi yararlı olur. Böbrek hastaları, hipertiroidi hastaları, kalp ve damar hastaları ve bazı psikolojik vakalarda (panik atak) çay ılımlı miktarda ve dikkatli tüketilmelidir. Aşırı miktarda çay tüketildiğinde (günde 15-20 fincandan fazla) ya da beraberinde uyarıcı ilaç kullanıldığında; kişilerde gerginlik, sinirlilik, çarpıntı, baş ağrısı, yüksek tansiyon, uykusuzluk, sık idrara çıkma ve mide asidinin artması şikayetlerine neden olabilmektedir.

Yeşil çayın ağız ve diş sağlığına etkileri

Yeşil çay ve diş çürüğü


Diş çürüğü; diyet, beslenme, ağız içi hijyen, kişinin bağışıklığı gibi çoklu faktörlerle ilişkili bir hastalıktır. Diş çürüğü ile yaşamak; kişide kalp hastalığı, ağız ve sindirim sistemi kanserleri, diş eti hastalıklarının görülme riskini artırmaktadır. Yeşil çayın diş çürüğüne neden olan bakterilerin yaşamalarını önlediği konusunda çalışmalar vardır. Tükürük içinde bulunan amilaz enzimi karbonhidratların sindirimini kolaylaştırır ve diş çürüğüne yatkınlık sağlar. Yeşil çayın içerisindeki polifenollerin, amilazın sindirim üzerine etkisini azalttığını çalışmalar göstermiştir. Yeşil çay yeni oluşabilecek diş çürüklerinden korunmada etkili olmuştur. Florun diş çürüğünden koruyucu etkisi uzun zamandır bilinmektedir. Yeşil çayın yapısı flor yönünden zengindir ve diş çürüğünden korunmada yeşil çay tüketiminin yararlı olduğu düşünülmektedir. Yeşil çayın ağız gargarası olarak kullanımının, su ile ağız içi çalkalamasından daha üstün olarak diş sağlığını koruduğu görülmüştür.

Yeşil çay ve diş eti hastalıkları

Diş eti hastalıkları yetersiz ağız içi hijyeni ile oluşan geri dönüşümlü bir hastalıktır. Diş eti hastalıklarından korunmanın  birinci yolu ağız içi hijyenini düzenli sağlamaktır. Yeşil çayın içerisinde bulunan katesinler diş eti hastalıklarına neden olan bakterilerin üremesini engelleyerek diş eti hastalıklarının gelişimini engellemeye yardımcı olur. Diş eti hastalıklarına neden olan bakterilerin ağız içine yerleşmesi ile yapılan bir çalışmada yeşil çay, kızılcık birası, karahindiba, ahududu ve siyah çay karşılaştırılmıştır. Yeşil çayın diğer besinlere göre bakterilerin gelişmesini engellemesi üzerine daha üstün olduğu görülmüştür. Özetle yeşil çay, yüksek antioksidan yapısı ile ağız içi kanserlerden koruyucu; bakteri önleyici etkileri ile diş çürüğü ve diş eti hastalıklarından korunmada yardımcıdır. Üretim teknolojisinde ısıl işleme maruz kalmadığı için de siyah çaya göre antioksidan kapasitesi daha üstündür. Günlük yeşil çay tüketimi konusunda uzmanınıza danışmanızı da ayrıca önermekteyim. Güvenli bitkisel çay tüketimi size yarar sağlayacaktır.