MAKALE

Yayın Tarihi: 08.01.2018 Pazartesi 13:35:00

Kış aylarında meyve tüketimi

Nursel EROĞLU

Kış aylarında meyve tüketimi

Ortalama 36-37 °C olan insan vücut sıcaklığı, sıcaklık 10-13 veya daha düşük derecelere inmeye başladığında negatif ısı farkına maruz kalır ve üşür. Korunmak için kalın kıyafetler giyilir ve iç ısı 37 °C civarında dengelenir. Fakat dış ortama çıkıldığında, vücudun maruz kaldığı ısı yeniden düşmeye başlar. İşte bu sıcaklık farkları bazı hastalıklara da davetiye çıkarmaktadır. Nezle, grip ve soğuk algınlığı bu gibi hastalıklar için örnek verilebilir. Peki, günlük beslenme tarzımız bizim bazı hastalıklara karşı korunmamızı ve vücut direncimizi artırmamızı sağlar mı? Bugünkü yazımda bundan da bahsedeceğim.

Meyveler, su oranı yüksek, lif içeriği zengin, vitamin içeren, tazelik hissi yaratan, tatları güzel, kalorileri düşük besinler. Kış mevsiminin meyveleri portakal, mandalina, greyfurt, nar, elma, ayva, muz, Trabzon hurmasıdır. Besin değer içeriği olarak vitamin C, vitamin A, vitamin E bakımından zengin, iyi bir çözünür posa kaynağı, mineral yönünden demir, potasyum içeren kış meyveleri aynı zamanda flavonoid ve antioksidanları da yapılarında bulundururlar.



Kış meyvelerinin besin değer içeriklerine tek tek baktığımızda yoğunlukla vitamin C ve antioksidan ağırlıklı bir içerik karşımıza çıkmaktadır. Bu bir tesadüf mü? Yani hava sıcaklığının düşmesi ile vücut için daha çok ısı ve bağışıklık siteminin güçlendirilmesi için tam bu besin değer içeriği gereklidir. Mevsiminde meyve tüketimin önemi buradan geliyor. Vücudun sağlığını koruması ve devamlılığı için mevsimde meyve tüketimi şart.

Meyveler karbonhidrat olarak früktoz, galaktoz ve riboz şekerlerini içerirler. Bu şekerler monosakkarit formundadır. Düşük kan şekerini toparlamada etkili olurlar.

Meyve tüketiminin beslenme açısından önemi

Serbest Radikalleri Bağlama: C vitamini serbest radikaller olarak bilinen ve vücudun doku tahribatına neden olan zararlı maddeleri bağlar ve dokuları korur. Enfeksiyonlardan koruyucu özelliği vardır. Yara iyileşmesini hızlandırır. Bağışıklık sistemini kuvvetlendirir. Hastalıkların iyileşme sürecini kısaltır. Demir emilimini artırır, diyet demirinin çoğu(%90) bitkilerden hemolmayan (non-hem) demir olarak alınır. Bunun emilimi hayvansal kaynaklı (hem-demir) demirden çok daha azdır. Askorbik asit non-hem demirin ve yiyecek zenginleştirilmesinde kullanılan demirin emilimini etkiler. Bu etki doza ve diyetteki farklı yemeklere bağlıdır. Yiyeceklerdeki non-hem demir ferik (Fe+3) yapısında bulunur. Hâlbuki inorganik demirin emilimi vücutta ferros (Fe+2) yapısında gerçekleşir.



Bağırsaktaki askorbik asit demiri ferros yapıda tutmakta ve çözülmez ferik hidroksit olmasını önleyerek dolaylı olarak demir emilimine yardımcı olmaktadır. Beslenme açısından demirden zengin yiyeceklerin yanında taze meyve veya taze sebze tüketerek besindeki demirin emilimi artırılabilir. Folik asit yapısının aktifleşmesini sağlar.

İmmün (bağışıklık) sistemindeki işlevleri: En belirgin C vitamini ve immün sistem ilişkisi, plazmadaki vitamin çok yüksek konsantrasyonda olduğunda hücrelerin bağışıklık cevabını vermesidir. Lökositlerdeki yüksek C vitamini konsantrasyonu akut hastalıklarda, çeşitli enfeksiyonlarda ve travma gibi hallerde hızla düşer. Hamilelik, yaşlılık ve kortikosteroit tedavisinde, kanser ve diyabet gibi kronik hastalıklarda immünitenin baskılanmasıyla ilişkilidir. Bu durumlarda plazma ve lökosit C vitamini düzeylerinin çok düşük olduğu saptanmıştır.

Soğuk algınlıklarında, yara iyileşmesinde ve meme kanseri gibi bazı kanser türlerinde ek alınması önerilmektedir.

Alerjik tepkimeleri azaltır.

Taze meyve tüketiminin beslenme ve sağlık üzerine etkileri, mevcut sağlığın korunumu ve devamlılığı, kış döneminde çok sık görülen hastalıklara karşı vücut direncini artırması olarak özetlenebilir. Dengeli ve doğru beslenmede günlük en az 3 porsiyon meyve tüketilmesi önerilir. Diyet posası yönünden de iyi bir kaynak olan meyveler, kolon sağlığını korumakta, kilo problemi olan bireyler için de tokluk, iştah kontrolü yanında kan yağlarının düşürülmesine yardımcı olmaktadır.

Herkese mutlu yıllar...

Yeterli meyve tüketiminin çocuk beslenmesindeki yeri önemlidir. Çocuk için günlük ılımlı diyet posasının alması, dışkılama düzeni sağlar. Ayrıca, vitamin C yönünden zengin meyvelerin, besinlerle alınan diyet demir emilimini artırıcı etkisi vardır. Bu durumun yeterliliği sağlanırsa, çocukların büyümesi ve mental fonksiyonlarının normal düzeyde olması üzerine etkisi mevcuttur. Aynı zamanda günlük sıvı alımını destekleri, lifli yapısı ile iştah kontrolü sağlar ve çocukluk dönemi obezitesinden korur. Çocukların kan şekerleri hızla düşebilmekte, özellikle okulda geçirilen uzun saatlerde ara öğünlerde tüketilecek 1-2 porsiyon meyve ile yeterli enerji sağlanabilir. İçerdiği vitaminler ve antioksidanlar ile çocukların bağışıklık sitemlerini kuvvetlendirir ve hastalıklara karşı koruyuculuk sağlar. Günlük 3-4 porsiyon mevsim meyvelerinin tüketimi önerilir.

Meyvelerin besinsel içerik olarak diyet posası yönünden zengin olduğunu söylemiştim. Diyet posası, bir diğer adıyla dayanıklı nişasta meyve ve sebzelerin polisakkarit yapısına giren sindirilmeyen bitki materyelleridir. Bunlar selüloz, hemiselüloz, pektin, gum, musilaj ve algal polisakkaritleridir. Çö- zünür ve çözünmez diye ikiye ayrılırlar. Meyvelerde çözünür posa olan pektin ve çözünmeyen posa selüloz bulunur. Meyve ile yapılan reçel ve marmelatlarda pektin kıvam artırıcı yapısını gösterir.

Meyvelerin yapısında çözünür posa olarak bulunan pektin, vücutta yağlı maddelere yapışarak dışarı atılmasını sağlar. Bu da kan kolesterolünün düşürülmesinde etkilidir. Çözünen posalar, vücudun şeker kullanımının dengelenmesine yardımcı olurlar. Yaşlı ve yetişkinlerin beslenmelerinde günlük en az 4-5 porsiyon meyve ile beraber sebze tüketilmesi ağırlık kontrolü, kan kolesterolü, kan basıncı, kalp ve damar hastalıkları ve bağışıklık sistemi ile ilişkili hastalıklardan koruyuculuk sağlar.

Kış meyveleri en fazla vitamin C yönünden zengindir. Vitamin C’nin bir diğer adı askorbik asittir. Bu vitamin kendi başına güçlü bir antioksidandır. Vücuttaki sağlık ile ilişkili işlevlerine biraz değinmek istiyorum.