MAKALE

Yayın Tarihi: 10.05.2017 Çarşamba 18:11:37

Midemdeki Ateş

Emre Aşu

Midemdeki Ateş
Bazıları ekmeğin kızarmış (yarı yanık) veya yanmış kısımlarını sever. Bazıları da ızgara veya mangalda pişmiş etin lezzetine bayılır. Hatta bazı şekerli gıdalarda yüksek sıcaklıklarda ‘karamelizasyon’ denen birtakım değişiklikler geçirerek daha lezzetli hale gelebilir. Oysa ki, bu tercihler doğru değildir. Bizlere büyük bir hizmette bulunmasının karşılığını adeta acı çekerek ödeyen midemiz, insanın bilgisizliğinin çilesini çekmektedir. İşte bu yanlış alışkanlıkların sonucuna, midemizle birlikte yine biz katlanmak zorundayız. Aslında biz burada mide yanmasına sebep olan yanlış beslenme biçimlerini ve midemizi rahatlatan gıdaları inceleyeceğiz.



Mide, gıdaların sindirilmek üzere depolandığı, çalkalanıp karıştırıldığı bir iç organımızdır. Yani bizim yaşam kaynağımız olan enerjiyi bize sağlayacak olan gıdaların ağızdan sonraki ilk uğrak yeridir de denebilir. Besinler ağıza alınıp çiğneme işlemi başlayınca işin çilesi dişlere düşer. Çünkü ilk aşama besinlerin parçalanmasıdır. Midenin çilesini ve acısını artıran diğer bir durum da az çiğneyerek yutmaktır. Gıdaların çiğnenmesi, sindirilmeleri bakımından önemlidir. Aslında tam bu noktada özellikle şunu da ifade etmekte fayda var; hızlı yemek yemekte mideye zararlıdır. Gıdaların öğütülüp ezilerek(çiğneme) çok küçük parçalara ayrılmaları, hazmı kolaylaştırır ve yiyeceklerin mideden on iki parmak bağırsağına ve buradan da bütün ince bağırsak sistemlerine kolayca geçmelerini sağlar. Bu parçalanma işleminin iyi yapılabilmesi için de yavaş yemek gereklidir.

Aslında besinler mideye gelmeden önce dikkat etmemiz gereken bazı önemli durumlar vardır. Örneğin yemek yemeden önce elin yıkanması gerekir. Elini yıkamadan yemeğe oturan kişi çeşitli mikropları midesine göndererek ishal ve diğer mikrobik hastalıklara sebep olmaktadır. Ülkemizde bu konuda çok ciddi bir umursamazlık maalesef halen devam ediyor. Ya eller yıkanmıyor ya da etkili yıkanamıyor.

Mide yanması, genelde yemekten bir-iki saat kadar sonra ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Mideyi zorlayan diğer bir olay da sıcak yemek yemektir. Sıcak yemek çok tehlikeli bir alışkanlıktır. Besinlerin geçtiği yolu tahriş eder. Bir de mideyi adeta yerden yere vurma, yani oldukça fazla yiyecekle doldurma durumu vardır ki, bu da çok dikkat edilmesi gereken bir husustur. Midemizin özellikle üçte birinde gıda, üçte birinde su olmalı ve mutlaka üçte birinde de hava olmalıdır. Hangi gıdalar ve daha başka neler bu ateşi tetikliyor diye soracak olursanız, şöyle kısaca özetlemek istiyorum;



1. Acele yemek (yemeği yutarcasına, hızlıca yemek) mideyi yorar,
2. Fast-food ürünleri, patates cipsi, krakerler v.b. midenizde yanma yapar,
3. Aşırı tuzlu gıdalardan uzak durmak gerekir ve tuz kontrollü olarak tüketmelidir,
4. Sindirimi zor, aşırı yağlı gıdalar ve tatlı atıştırmalıkları da tetikleyebilir,
5. Fazla baharatlı yemekler ve pul biber (veya toz acı biber) mide yanmasını arttırabilir,
6. Yiyecek ve içeceklerin çok sıcak ya da soğuk olması mide yanmasına yol açar,
7. Çikolata, içerdiği yüksek dozdaki yağ ve kafein nedeniyle hassas mideye zarar vererek yanma hissine yol açabilir. Çikolata sevenler genelde daha az yağ içeren sütsüz olanını (bitter) tercih etmelidir,
8. Kafeinli içecekler mide için çok zararlıdır. Kahve, çay ve kola gibi içecekler özellikle hassas mideleri yorar. Kahve içmeden duramıyorsanız, kafeinsiz kahveyi tercih etmelisiniz,
9. Asitli içecekler ve asitli meyve sularını dikkatli için. Domates veya portakal suyu asitli olduğu için mide yanmasını şiddetlendirebilir,
10. Alkol midedeki yanma hissini artırır, özellikle kırmızı şarap. Hele mide boşken alkol kesinlikle almayın,
11. Çiğ sarımsak ve çiğ soğan da mide asidini artıran etkenlerdendir,
12. Şeker yemeyi seviyorsanız naneli olanları seçmeyin,
13. Hamur işleri ve kızartmalarda midenizi yoracaktır (Çok kullanılmış yanık yağlar ve bunlarla yapılmış gıdaları yemek),
14. Son zamanlardaki araştırmalar aşırı stresin mide yanmasını tetiklediği söylenmektedir,
15. Sigara içiyorsanız mutlaka bırakın,
16. Fazla kilolarınızdan da mutlaka kurtulmalısınız,
17. Doymuş yağ (hayvansal yağ) içeren yiyecekleri mümkün olduğunca az tüketin,
18. Süt ve süt ürünleri yağsız veya az yağlı olanlar arasından seçin,
19. Tavuk ürünlerini sindirime yardımcı olmak için derisiz tüketin,
20. Yemeklerden sonra uzanmayın, dik oturun,
21. Yatmadan önce yemek yemeyin, uykuyla yemek arasında en az 2 saat bırakın,
22. Yattığınızda mide yanması artıyorsa sırtınıza yastıkla destek yaparak başınızı yukarda tutun.
 
Mide için gıdalar hep mi zararlı? Tabi ki de hayır. Midemize ve mide yanmasına iyi gelen gıdalar da var. Biraz daha konuyu açalım. Yemeklerden sonra mide yanması şikayetiniz varsa, öncelikle buna neden olan yiyecekleri belirlemeli ve yanma hissini arttıran besinlerden uzak durmalısınız. Mide yanması, günümüzde milyonlarca insanı etkileyen ve yaşam kalitesini düşüren bir sağlık sorunudur, ancak beslenmenizde yapacağınız değişikliklerle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir ve yol açtığı rahatsızlıklar azaltılabilir. Mide yanmasına iyi gelen yiyecekler sıralamasında mide asidini tutan ve sindirilmesi nispeten daha kolay olan çiğ sebzeler, lifli meyveler (asitli meyveler dışında kalan meyveler), uzun süre tok tutan tam tahıllı gıdalar ilk sıralarda gelmektedir.
Sebzeler: Haşlanmış sebzeler ideal bir seçim olabilir. Yeşil yapraklı sebzeleri çiğ veya haşlanmış olarak yiyebilirsiniz.

Meyveler: Posalı (lifli) meyveler midenize fazla yük bindirmeden daha çabuk sindirilir. Bu sayede mide yanmasını arttıran mide asidi üretimi minimum seviyede tutulabilir. Fakat mide asidini arttıran turunçgillerden (portakal, mandalina, greyfurt) ve asitli çilek, ananas, kivi gibi meyvelerden uzak durmalısınız. Muz hem sindirime yardımcı olur, hem de kolay sindirilir. Tam Tahıllar: Tam tahıllı besinler (bulgur, esmer pirinç, arpa, yulaf…) genel sağlığınıza katkıda bulunurken mide yanmasına da iyi gelir.

Bitki Çayları: Kekik çayı ve zencefil çayı mide yanmasını azaltan bitki çayları arasındadır. Her iki çayda sindirime yardımcı olur. Çayı demledikten sonra bir süre soğumasını bekleyip öyle için. Balla tatlandırabilirsiniz. Ayrıca nane (reflüsü olmayanlara), rezene, zerdeçal, karanfil çaylarının da mideye iyi geldiği bilinmektedir.

Bal: mide asidi ve ülserin neden olduğu ağrılar için geleneksel olarak kullanılmaktadır. Her gün 1 çay kaşığı organik balı çeyrek çay kaşığı tarçınla karıştırarak yemek midenizi sakinleştirecektir. Sonuç olarak mide yanmasına iyi gelen yiyeceklerden önce mide yanmasına neden olan yiyeceklere odaklanmalıyız. Aslında temel mantık basit. Midemizi yüksek asitli gıdalardan uzak tutmalıyız. Ayrıca midemizi yoracak ve sindirimi zor gıdalardan da uzak durmamız gerekiyor. Yani bol baharatlı ve yağlı bir kebap yedikten sonra “benim midem neden yanıyor” demek, en hafif tabiri ile midende ateşi yaktın şimdi tabi ki de cezasını çekeceksin demektir. Hele bir de çay, kahve alışkanlığınız varsa ve bunları sigarayla birlikte tüketiyorsanız, mide yanmasından kurtulmanız çok zor. Hatta tıbbi bir müdahale olmadan imkansıza yakın bile denebilir.

En iyisi şunu yapmakla işe başlayalım. Midenizde rahatsızlığa neden olan yiyecekleri tam olarak bulabilmek için yediklerinizi not edin. Böylece tam olarak hangi gıdaların, içeceklerin yanma hissini arttırdığı belirleyerek bu gıdalardan uzak durabilirsiniz. Yoksa bu gıda mideme şifalı, hep bunu tüketeyim derseniz bu sorundan kurtulamazsınız. İşe, doğru yerden başlamanızı tavsiye ediyorum.
Etiketler Midemdeki, Ateş,