MAKALE

Yayın Tarihi: 17.01.2018 Çarşamba 15:10:00

Modern dünyamız ve helal kesim

Hüseyin Kami Büyüközer

Modern dünyamız ve helal kesim

Tükettiğiniz tavuk hangi ortamda yetişiyor? Helal kesim şartlarına uygun mu kesiliyor? Sağlığınız açısından da büyük önem taşıyan kanatlı sektöründe helal kesimin takipçisi olmak gerekiyor.

Helal kesime etki eden kritik noktalar

Tavukta helal kesime etki eden kritik noktalar, embriyodan başlayıp tüy yolumuna kadar sürecek bir yolculuğu kapsamaktadır.

helal kesim ile ilgili görsel sonucu

Ziyaret edilen tavuk çiftliklerindeki gözlemlere ait rapordur:

Etlik tavuklar genelde on bin ve yirmi bin başlık kümeslerde, yumurta tavukları ise elli bin ile iki yüz bin başlık kümeslerde beslenmekte ve yetiştirilmektedir. Kümesler tek kat olabildiği gibi, iki bazen de üç katlı dahi olabilmektedir. Duvarlara monte edilmiş büyük pervanelerle havalandırma sistemleri kurulmuş ve aydınlatma sistemleri gayet yeterlidir. Kapalı kümeslerde kafesler içinde tutulan tavukların yemlenmeleri ve sulanmaları otomatik olarak yapılmakta olup, dışkıları veya yumurtaları da yine otomatik olarak yürüyen konveyör sistemleri ile alınmaktadır. Açık kümeslerde ise, zemin toprak vb. maddelerle kapatılmış ve tavuklar serbest dolaşabilmektedir.

Denetimlerimiz esnasında yemlerden, etlerden, yumurtalardan aldığımız numunelerde yapılan analizlerde; ette GDO kalıntısına, yumurtalarda sentetik renklendiricilere, yemlerde antibiyotiklere rastlanmamıştır. Genelde yetiştirilen ırklar Kanada(beyaz) ve Fransız(kırmızı) cinsi melez ırklardır. Bu ırkların özelliği; çok yem yeme, az hareket etme, yemi ete çevirme, geceleri ışık altında uyumamalarıdır. Bu şartlar altında etlik bir tavuk 45 günde kesim ağırlığına(yaklaşık 2.5 kg) gelebilmektedir.

Halk arasında hormon kullanılıyor efsanesi, maalesef bir takım karanlık odakların sansasyonel ifadeleri olup buna gerek yoktur. Çünkü bu ırk özel ve uzun çalışmalar sonunda geliştirilmiş melez bir ırktır. Yapılan hata ise, kendi köy tavuklarımızla kıyaslanmasıdır. Kanada cinsi beyaz Ros ırklar 43-45 gün sonunda kesim ağırlığına ulaşmakta ve bu günden sonra yenilen yemin ete dönüşüm verimliliği azaldığından kesilmektedir. Kesilmedikleri takdirde halk arasında söylendiği üzere ölmemekte, sadece verimlilik düşmüş olarak büyümeye devam etmektedir. Yetiştirilme şartlarında hastalıklara ve salgınlara karşı korunaklı olmaları için antibiyotik verilebilmekte ve fakat kesim öncesi 3 ila 7 gün öncesinden(kullanılan antibiyotiğin cinsine göre değişir) bu antibiyotik kesilmektedir. Yetiştirilme aşamalarında, sevkiyat öncesinde, kesim öncesinde ve sonrasında mutlaka veteriner hekimler tarafından kontrolleri yapılmaktadır.

GİMDES helal standardında helal kesim aşağıdaki düzenlemelere göre yürütülmektedir.

- Helal kesim ancak bir Müslüman tarafından yerine getirilmelidir. Bu kişi, aklı yerinde ve ergen çağda olmalıdır. İslam’da hayvanların boğazlanması ile ilgili şartları, kuralları ve esasları kavramış olmalıdır.

-Kesilecek hayvanlar, Müslümanlar tarafından yenebilen ve helal şartlarda olan bir hayvan olmalıdır.

- Kesim esnasında hayvanın canlı olması veya diri olduğu zannını verecek görünümde olması şarttı.

- Boğazlama soluk ve yemek borularının kesilmesi ile gerçekleştirilir. Atar damar ve boyundaki ana damar, her iki ana damardan her ikisi kesildiği zaman, otomatik olarak kesim tamamlanmış olur. Omurilik ve kafanın tamamı kesilmemelidir. Bu şekilde yapılan bir kesim kanın tamamen ve hızlı bir şekilde çıkmasını sağlar.

- Boğazlama yalnız bir defada yapılmalıdır. Boğazlamanın “kesim işlemi”, boğazlama esnasında, kesme aletinin hayvanı terk etmediği süresince geçerlidir. Bıçağın herhangi bir ayrılışı, boğazlama hareketinin bir sonu olarak kabul edilir. Bir hayvan üzerinde çok sayıda boğazlama hareketi kabul edilmez.

-Kanın akıtılması kendiliğinden ve tam olarak sonuçlandırılmalıdır.

- Hayvanın derisinin soyulmasına veya kanatlının tüylerinin yonulmasına hayvanın tam olarak öldüğü anlaşıldıktan sonra başlanmalıdır.

- Şüpheden uzak kalınması için boğazlama testereleri, aletleri ve takımları sadece helal hayvanların boğazlanmasında kullanılmalıdır. Boğazlama testeresi veya aleti, her zaman keskin durumda muhafaza edilmelidir.

- Helal boğazlama eylemi, normal boyunlu hayvanların nefes borusu ağzı(gırtlak çıkıntısı)’nın hemen öncesinde; tavuk, hindi, kaz, deve kuşu, deve gibi uzun boyunlu hayvanlar için nefes borusu ağzının hemen sonrasında bazı noktalarda bir yarma işlemi ile başlanmalıdır.

- Her bir hayvanın boğazlanmasından önce hızla dua edilmesi için yüksekçe “Bismillah Allahu Ekber” sözcüğü söylenmelidir.

- Boğazlamanın amacı, başka niyetler için değil, sadece Allah rızası için olmalıdır.

- Helal et için doğrulanmış bütün sertifikalar, ürünün geldiği ülkeden alınmış sağlık sertifikası ile birlikte GİMDES veya GİMDES tarafından tanınmış İslami bir kurum tarafından onaylanmış ve imzalanmış olarak piyasaya çıkartılmalıdır.

GİMDES makinalı tavuk kesimine neden karşıdır?

Dünyanın pek çok ülkesindeki pek çok kesimhanede hayvanların makine ile kesimi yaygın bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Makine ile kesimin elle kesime karşı tercih edilmesinin arkasındaki fikir ve amaç, kitle imalatı için ihtiyaç duyulan kesim işlemindeki hızlandırma isteğidir.

Tavukların makine ile kesimi için pek çok metot bilinmektedir. Bazı büyük işletmeler, bir tesisle, tesisin bir tarafından canlı olarak girdikten sonra, kesim, tüylerin yolunması, yıkama, temizleme, parçalara ayırma ve paketleme gibi kesim ve üretimin bütün evrelerini sağlamayı uygun görmektedirler. Böylece entegre devasa elektrikle çalışan bir tesis ortaya çıkmaktadır. Normal olarak, tavuklar, tutamaklara ayakları bağlanmış olarak bir taşıma bandına asılı vaziyette kesim yerine taşınmaktadır. Bu tavuklar, son derece soğuk bir sudan geçirildikten sonra, döner bıçakla veya düz bıçakla kesim yapılacak noktaya ulaşır. Bu işlemden sonra tavuklar, yolma, temizleme, parçalama ve paketleme evrelerine doğru hareket eder. Bazı işletmelerde, binlerce tavuğun kesimini başlatacak düğmeye basmadan önce İslâmi usule uygun tekbirler getirilir. Aşağı yukarı böyle bir tesiste dakikada 140, saatte 8.400 tavuk kesimi yapılmaktadır. Makine ile kesimin şeriat tarafından kabul edilmesi isteniyorsa, önce, İslâmi olarak bir kesimin helâl olabilmesi için üç temel şartın gerektiğini hatırlamamız gerekir.

- Boyunda bulunan 4 damarın keskin bir bıçakla, kesici ile veya bir kesme kenarına sahip bir gereçle kesilmesi gerekir.

- İçinden veya yüksek sesle tesmiye (Bismillah, Allahuekber) yapılmalıdır. (kasıtsız unutulursa, söylenmiş gibi kabul edilir)

- Kesen kimse bugünün şartları sebebi ile Müslüman olmalıdır.

Allah yar ve yardımcımız olsun.