MAKALE

Yayın Tarihi: 07.12.2017 Perşembe 14:40:00

Yeşil çayın faydaları

Naciye KUTLU

Yeşil çayın faydaları

Ülkemizde tüm insanların severek, isteyerek ve sürekli olarak tükettiği başlıca içeceğimizdir çay. Günlük tükettiğimiz çay, ticari isimle “siyah çay”dır. Çay, Çin ve Hindistan orjinli çay bitkisinin (Camellia sinensis), assamica ve sinensis çesitlerinin taze yapraklarından üretilmekte ve en çok üretim miktarları da yine bu ülkelerde gerçekleştirilmektedir.

Ülkemizde, çay üretimine en elverişli topraklar Karadeniz Bölgesi’nde bulunmaktadır. 2011 yılı verilerine göre, Türkiye kuru çay üretiminde 5. sırada yer almaktadır. Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu’nun verilerine bakıldığında, çeşitli ülkelere ait kişi başına düşen çay tüketim miktarları, Kuzey İrlanda’da 3.16 kg ( 8.7g / gün ), İngiltere’de 2.53kg ( 7g/gün ) ve Türkiye’de 2.25kg (6.2g/gün ) olarak verilmiştir. Siyah, yeşil ve oolong çay, günümüzde ticari amaçla üretilen üç farklı çay tipidir. Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu (TGDF), Dünya çapında üretilen çayın, %76’sını siyah çay, %22’sini yeşil çay ve %2’sini oolong çay oluşturduğunu belirtmiştir. Bu üç tip çayın hammaddesi aynı olmasına karşın üretim tekniklerindeki farklılıklardan dolayı birbirinden ayrılmaktadır.



Siyah çay üretimi, soldurma, kıvırma, enzimatik oksidasyon ve kurutma aşamalarından oluşurken, yeşil çay üretimi, yüksek sıcaklık ve buharla şok soldurma, kıvırma ve kurutma, oolong çay üretimi ise hafif kıvırma, enzimatik oksidasyon ve kurutma aşamalarından oluşmaktadır. Çayın içerdiği flavonoidler (kateşin türevleri) güçlü antioksidan etki ve bazı oksidatif olan enzimleri yok ederek iltihap önleyici aktivite göstermektedirler. Antioksidan etki sebebi ile enfeksiyona yakalanma riski yüksek olan bireylerde, bağışıklık sistemini güçlendirerek hastalıklara karşı bir koruma sağlamaktadırlar. Çay çeşitlerine bakıldığında yeşil çay %30-42 oranı ile en yüksek flavonoid miktarına sahiptir. İkinci sırada %8-20 oranı ile oolong çayı ve en son %3-10 oranı ile siyah çayda bulunmaktadır.

Yeşil çayın, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nce (ÇAYKUR) yapılan tanımı, “Usulüne uygun şekilde hasat edilmiş çay yapraklarından üretilen okside olmamış çay çeşidi”dir. Yeşil çaya acılık ve burukluk veren bileşikler, yüksek miktarda, renksiz ve suda çözünür halde bulunan kateşinlerdir. Yeşil çayda ki bu bileşiklerin, vitamin C ve E’den çok daha fazla antioksidan aktivitesi olduğu belirtilmiştir. 2004 ve 2005 yıllarında yapılan araştırmalarda, yeşil çayın antioksidan, antienflamatuar (iltihap önleyici), antimutajenik (mutasyon önleyici), antikanserojenik (kanser önleyici), hipolipidemik (kolesterolü düşürücü), antiarteriosklerotik (damar sertliğini önleyici), antidiabetik, antibakteriyel, antiviral ve yaşlanmayı geciktirici etkilere sahip olduğunu bildirilmiştir.



Aynı çalışmalarda, yeşil çayın insan sağlığına bu olumlu etkilerinin, özellikle bileşiminde bulunan kateşinlerden kaynaklandığı belirtilmiştir. Wang ve arkadaşlarının (2000) yaptıkları bir araştırma da ise, yeşil çayın antibakteriyal etkisiyle, dişlerde tartar ve çürük oluşumuna neden olan Streptococcus mutans ve Streptococcus sobrinus gibi bakterilerin biyolojik aktivitelerini baskılamakta, bunların diş minesine yapışmasını engellemekte ve ağız kokusunun önlenmesine yardımcı olduğunu göstermişlerdir. Yeşil çayın obeziteye etkisi ise Uzm. Dyt. Dilara Koçak tarafından şu şekilde belirtilmiştir. “Yeşil çayda bulunan ‘epi-gallo-kateşin-3-gallat’ adı verilen ve kısaca EGCG olarak isimlendirilen bir biyolojik öğenin vücuttaki yağ yakım hızını artırarak obeziteyle savaşmada rol oynayabileceği bildiriliyor.

Çeşitli çalışmalarda yeşil çayda bulunan kateşinlerden yüksek oranda alan grupların total, deri altı karın yağlarında ve trigliseritlerinde büyük düşüş görüldü. Araştırmacılar, yeşil çayla alınan kateşinin, sindirim sisteminde enzimlerin aktivitesini yavaşlatarak ve kalorilerin bağırsaklar tarafından emilimini azaltarak, kilo kaybını artıracağı üzerine yoğunlaşıyor.” Ayrıca kafeine hassas olan kişiler için, yeşil çay alımı bir alternatif olarak önerilmektedir. Bu etkilerinden dolayı da yeşil çay hem sağlıklı diyet listelerinde hem de obeziteyle savaşta önemli bir içecektir.