MAKALE

Yayın Tarihi: 31.01.2018 Çarşamba 17:30:00

Yiyeceklerin bizi hasta edebilmesinin çok yolu var

Güven ARIKAN

Yiyeceklerin bizi hasta edebilmesinin çok yolu var

Bütün gelişmiş ülkelerde olduğu gibi, ülkemizde de gıda konularında öngörülen temel ilke; tüketicinin sağlıklı ve nitelikli gıdalarla beslenerek gerek hastalık etmenlerinden ve gerekse yeterli ve dengeli beslenme yönünden sağlığının korunması ve gıda alımında aldatılmasının önlenmesidir.

Tarihin ilk zamanlarından başlayarak uzun süre hekim, kendisine başvuran hastaları iyi etmek veya hiç olmazsa acılarını hafifletmek için uğraşan bir meslek adamı olarak çalışmıştır. Hekim ile hastanın ilgisi yakın zamana kadar, hastalık zamanı ve hastalık süresi çerçevesinde kalmıştır. Bu ilginin dar kapsamda kalması yanlış bir eylem olmuş ve hekimin yalnız hastanın değil, bütün bir toplum sağlığını ilgilendiren halk sağlığı ile ilgilenmesini, özellikle halkın hastalıklardan korunması ile ilgili görev almasını engellemiştir. Bugün hastalıkları tedavi etmenin çok defa yeterli olmadığı bilinmektedir. Hastalıkların büyük bir çoğunluğunda mutlak ve tam bir iyileşme olası değildir. Önce hastalığın oluşmasında rolleri olan aile, toplum, iş ve çevre koşulları iyice araştırılarak bunları düzenlemek ve eğer başarılı olunamıyorsa tedavi yoluna gitmek gerekir. İşte bütün bu cümlelerle ifadesini bulan eylemlerin toplamına sağlık koruma hijyeni denir. Gıda hijyeni ise, gıda maddelerinin güvenilir olarak tüketime sunulması için gıda zincirinin safhalarında alınan önlemleri kapsar. Bu bağlamda herhangi bir gıdanın tüketilmesi için temiz olması ve tümüyle hastalık yapan etmenlerden arınmış olması gerekir. Çevrede bulunan mikroplarla gıdalar kirlenebilir ve tüketilmesi ile de insanların hastalanmasına sebebiyet verebilir. Herkesin yaşamak için yemek yemeğe ihtiyacı vardır. Bu yüzden yediğimiz yiyeceklerin bizi hasta etmemesi gerekiyor. Yiyeceklerin güvenilir bir şekilde hazırlanması ve sunuşunu yapmak için, çok hassas bir yiyecek hijyeni gerekir ve bu durum da gıda zehirlenmesi, yiyecek israfları, iş kaybı ve herhangi bir cezanın verilmesini önlemektedir.

Yaşama, büyüme ve gelişme faaliyetlerimizi yerine getirebilmemiz için, yeterli ve dengeli gıda tüketimine dikkat etmemiz gerekmektedir. Amaç, sağlıklı gıda tüketiminin sağlanması ve teşvik edilmesidir. Sağlıklı gıda dendiğinde ise; basit bir anlatım ile besin değerini kaybetmemiş, fiziksel, kimyasal mikrobiyolojik açıdan temiz olan, bozulmamış gıda maddesi anlaşılır. Tüketime sunulan gıdanın ne denli sağlıklı olduğu ise, pek çok aşamada yapılan kontroller ile belirlenmektedir. En iyi kontrol denetleyicileri ise; üreticinin bizzat kendisi, yasal kontrol kuruluşları ve tüketicilerdir. Yiyeceklerin bizi hasta edebilmesinin çok yolu var. Gıda zehirlenmesi ve hastalıklar mikrop ve bakterilerden kaynaklanır. Yiyeceklerde kimyasal maddeler, zehirler ve istenmeyen cisimler de hastalığa yol açabilir. Gıda zehirlenmesi, zararlı yiyeceklerin yenmesi ile oluşur. Gıda zehirlenmesinin belirtileri; mide ve karın ağrısı, ishal, istifra, mide bulantısı ve yüksek ateştir. Gıda zehirlenmelerinin kaynağına göre, bu belirtilerin hepsi veya bazıları olabilir. Yiyeceklere bakterileri bulaştırmayı önlemenin en iyi yolu, onların oraya nasıl geldiğini bilmektir. Yiyeceklerin alışından sunuşuna kadar olan zaman içerisinde bulaşma olabilir. Soframıza gelmeden önce gıdalara çeşitli kaynaklardan zararlı maddeler bulaşabilir ve böylelikle gıdalarımız kirlenir. Bakteriler kendi başlarına hareket edemezler. Gıdalara bulaşmaları için mutlaka bir aracıya gereksinim duyarlar. Bu aracılar, özellikle insanlar ve hayvanlardır. Ayrıca toz, toprak, haşere, kemirgen ve diğer hayvanlar, çöpler, kirli araç-gereçler, yüzeyler ve giysiler de bakterinin gıdalara bulaşmasına yardım eden aracılardandır.

Gıda zehirlenmesini önlemenin 3 yolu vardır:

Bakterilerin yiyeceğe buluşmasını önlemek,

Yiyeceklerin üzerindeki bakterilerin çoğalmasını önlemek,

Yiyeceklerin üzerindeki bakterileri öldürmek.

Zararlı bakteriler gıdalara bulaştıktan sonra hızla üremeye başlayarak gıdanın bozulmasına neden olurlar. Yiyecek mekanları temiz ve tertipli tutulmalı ve devamlı olarak dezenfekte edilmeli. Önemli olan temizliği yaparken sistemli ve güvenilir bir şekilde yapmaktır. Eğer yiyeceklerle çalışıyorsanız, kendinizi ve giysilerinizi temiz tutmalısınız. Yiyecekle çalışırken kişisel hijyenin yüksek standartta olması bir şarttır. Kişisel hijyen; hijyen zincirinin en önemli ve çoğu zaman en zayıf halkasıdır. Diğer alanlarda ne kadar mükemmel olunursa olunsun, kişisel sağlığa uygunluk konusunda yaşanacak zaaflar her şeyi bozacağı için, gıda hijyeninin temelini kişisel sağlığa uygunluk oluşturur. İşletmede çalışan herkes potansiyel bir bakteri taşıyıcısı ve bu alanlarda oluşan kirlenmenin ve çapraz bulaşmanın en önemli kaynağıdır. Personelin dakikada 10bin ila 100bin adet düzeyinde mikroorganizma yayabileceği belirtilmektedir. Bu nedenle personel hijyeni ve eğitimi çok özel bir önem taşır. Genel olarak insanlar, gıdalar için birinci derecede kontaminasyon kaynağı olup, bu işi bir portör olarak da yaparlar. Yukarıda anlatıldığı gibi bakterilerin, kontaminasyon kaynaklarından gıdaya ulaşmasını sağlayan yani çapraz bulaşmayı gerçekleştiren en önemli araç personelin kendisi ve özellikle elleridir. Bu nedenle personelin hijyen kuralları ile bilinçlendirilmiş olması ve kuralara uygun, etkin el yıkama alışkanlıklarına sahip olması son derece önemlidir.

YAZARIN SON 5 MAKALESİ