RÖPORTAJLAR

Röportaj Tarihi: 07.03.2016 Pazartesi 02:00:30

Diyabetlilere karbonhidrat uyarısı

Diyabetlilere karbonhidrat uyarısı

KONUK: Prof. Dr. Neriman Bağdatlıoğlu

RÖPORTAJ: Yağmur Ceylan

Karbonhidratlarla ilgili ne biliyoruz diye düşündüğümüzde pek çoğumuz aslında hiçbir şey bilmediğimizi fark ediyoruz. Merak ettiklerimizi bir bilene soralım dedi ve Prof. Dr. Neriman Bağdatlıoğlu ile bir röportaj gerçekleştirdik.

Karbonhidrat nedir?
Karbonhidratlar bitkiler tarafından sentezlenen, karbon, hidrojen ve oksijenden oluşan bileşiklerdir. Karbonhidratlar çok geniş bir gruptur. En basit şekilde karbonhidratları, düşük moleküllü ve yüksek moleküllü olarak 2 ana grupta inceleyebiliriz. Düşük moleküllü karbonhidratlar yani şekerler, tatlı tada sahip, suda kolay çözünebilen yapıdadırlar. Örnek: Glukoz, früktoz, sakkaroz…

Yüksek moleküllü karbonhidratlar ise, suda çözünmeyen ya da zor çözünen, tadı tatlı olmayan kompleks yapıda karbonhidratlardır.  Örnek: Nişasta, selüloz, pektik maddeler, gamlar...

Karbonhidrat hangi besinlerde bulunur?

Karbonhidratlar tüm gıdalarda bulunur. Basit şekerler meyvelerde ve balda früktoz ve glukoz şeklinde, kristal şekerde ve şekerli tatlılarda sakkaroz şeklinde bulunur. Sebzelerde ise şeker çok az oranlarda bulunur. 

Yüksek moleküllü şekerlerden nişasta özellikle tahıllarda, pirinçte, kök sebzelerde (ör. Patates) bulunmaktadır. Nişasta enerji veren bir karbonhidrattır, ancak diğer yüksek moleküllü karbonhidratlar (selülozik maddeler) vücutta enerjiye dönüşmezler. Çünkü bunları sindiren enzimler insanlarda bulunmaz, sadece geviş getiren hayvanlar selülozik maddeleri sindirebilir. 

Karbonhidratlar neden tüketilmelidir?

Karbonhidratların vücutta önemli fonksiyonları vardır. 
1.    Enerji kaynağıdırlar. Bir gram karbonhidrat vücutta 4 kcal enerjiye dönüşebilir.
2.    Depo enerji kaynağı olarak kullanılırlar. Örneğin karaciğerde ve kaslarda glikojen şeklinde depolanır. 
3.    Selülozik (lifler) maddeler bağırsakların çalışmasını ve atık maddelerin vücuttan kolay atılmasını sağlarlar. 
4.    Karbonhidrat yapısındaki çeşitli bileşikler organizmada önemli görevler yaparlar. Örneğin kıkırdak doku, kan, sümüksü maddelerin yapılarına katılırlar.

Karbonhidratların zararları var mıdır?

Günlük diyetimizde aldığımız kalorinin % 55-60’nın karbonhidratlardan gelmesi durumunda dengeli bir tüketim yapmış oluruz. Karbonhidratlar esasen enerji metabolizmasında görev aldıkları için, fazla tüketilmeleri durumunda eğer tamamı enerjide kullanılamıyorsa, vücutta yağ şeklinde depolanarak kilo artışına neden olabilir. 

Karbonhidrat tüketimine özellikle şeker hastaları (Tip-2 diyabet) dikkat etmelidir. Dünya’da ve ülkemizde Tip-2 diyabetin giderek yaygınlaşmasının başlıca sebepleri bol şeker ve yağ içeren hazır gıda tüketiminin artması, fiziksel aktivitenin azalmasıdır.  Dünyadaki ölüm sebepleri arasında 4. sırada yer alan diyabet yaşam kalitesini de olumsuz etkilemektedir.  Karbonhidrat tüketimini yüksek glisemik indekse sahip olan (şeker içeriği yüksek) gıdalardan karşılamak yerine, lif oranı daha yüksek olan düşük glisemik indeksli gıdalardan karşılarsak vücudumuzda insülin dengesini daha rahat sağlayabiliriz. Özellikle obezite, Tip-2 diyabet,  metabolik sendrom ve kalp-damar hastalarının düşük glisemik indeksli gıdalara yönelmeleri tavsiye edilmektedir. 

Karbonhidratlar kilo aldırır mı?

Bir gram karbonhidrat vücutta 4 kcal enerjiye dönüşebilir. Günlük diyetimizde aldığımız kalorinin % 55-60’nın karbonhidratlardan gelmesi durumunda dengeli bir tüketim yapmış oluruz. Karbonhidratlar esasen enerji metabolizmasında görev aldıkları için, fazla tüketilmeleri durumunda eğer tamamı enerjide kullanılamıyorsa, vücutta yağ şeklinde depolanarak kilo artışına neden olmaktadır.