MAKALE

Yayın Tarihi: 11.12.2011 Pazar 22:27:48

İç Anadolu Bölgesi Un Sektörü Ve Geleceği

Misafir Yazar

İç Anadolu Bölgesi Un Sektörü Ve Geleceği

Buğday insanlarımızın beslenmesi açısından en önemli ürünlerimizin başında gelmektedir. Yıllar itibariyle değişmekle birlikte ortalama olarak 9.5 milyon hektar ekiliş ve 21 milyon ton üretim mevcuttur.

Ülkemizin 3 Ekim 2005 tarihinde AB ile müzakerelere başlaması ve bu süreç içerisinde en yoğun görüşmelerin gerçekleşeceği sektörün de tarım sektörü olması, sektörün yıllardan beri çözülemeyen kronik hale gelmiş sorunlarını ülke gündemine taşımıştır.

Ülkemizde toplam 1200 un fabrikası bulunmaktadır. Bunlardan 500 ü aktif olarak çalışmakta olup 300 tanesi ise dönemsel olarak çalışmaktadır. 400 tane un fabrikası faaliyet dışıdır. İç Anadolu bölgesinde ise 202 fabrika çalışıyor iken 62 fabrika faaliyet dışıdır.

İç Anadolu bölgesi için un üreticilerinin durumunu değerlendirecek olursak; en önemli sorun bölge buğdaylarının uğradığı yoğun süne tahribatıdır. Geçtiğimiz hasat sezonundan önce yağan yoğun yağmurlar nedeniyle ülke genelinde gluten miktarlarında da düşüş olması buğday ve un üreticilerini çok zor durumda bırakmıştır. Bu durumu aşmak için un üreticileri çeşitli yollara başvurmuştur. Ancak değerleri iyi buğday temini ile çözümü bulabilmektedirler. Bu buğdayların başlıcaları ithal Kazak, Bezostaya ve yerli Adana 99 dur. Yerli gerek ve bayraktar buğdaylarını ise paçala en fazla %10 oranında girebilmektedirler. Bunun yanı sıra un katkı maddeleri kullanımı da bu dönemde artış göstermiştir. Ekstensograf çizimlerindeki direnç ve enerji düşüşleri katkı maddeleri kullanımı ile standardize edilmektedir.  Yerli buğdayların az kullanılabilmesi ve kaliteli buğdaylara bir de nakliye giderlerinin eklenmesi nedeni ile  iç Anadolu bölgesi un üreticilerinin bazıları halk ekmek fabrikalarına, bazıları da bisküvi fabrikalarına un üretmeyi tercih etmişlerdir.  Yeterli teknolojiye sahip işletmeler bu dönemi en az zararla atlatmaktadırlar. Özellikle süne ayırma cihazları işletmelerin maliyetlerini önemli ölçüde indirgemektedir. Kayseri’de sadece bir fabrika ihracat yapmaktadır.

   Buğday üreticilerinin sorunları ve çözüm önerilerini ise kısaca şöyle sıralayabiliriz;

     - Tarımsal alanların küçük ve parçalı olması; bunun için arazi toplulaştırma çalışmalarına önem  verilmelidir.
    - Ekonomik örgütlenmenin yetersizliği; üreticilerin üretimden pazarlamaya kadar örgütlenmesi gerekmektedir.
     - Buğday veriminin düşük olması; bunun çözümü için sertifikalı tohum kullanımının yaygınlaştırılması gerekmektedir. Bunun yanında tohumlukta çeşit yenilemesine gidilmesi, ıslah ve çeşit çalışmalarına (bölgesel farklılıklar göz önünde bulundurularak) önem verilmesi gerekmektedir.
     - Bilinçli gübre ve ilaç kullanımının sağlanması; üreticilere süne ile mücadelede destek verilmeli ve gübre kullanımında vergilerin azaltılması gerekmektedir.
     - TMO’nun alım fiyatlarını yüksek tutması;  Bu durum kalitenin düşmesine neden olmaktadır.

Yazar: Ali GÖNCÜ – Öğr. Gör. (Ordu Üni.)