MAKALE

Yayın Tarihi: 16.11.2011 Çarşamba 12:47:35

Kalite Kavramının Tarihsel Süreci ve Toplam Kalite Yönetimi Felsefesine Genel Bir Bakış

Bilal YILDIRIM

Kalite Kavramının Tarihsel Süreci ve Toplam Kalite Yönetimi Felsefesine Genel Bir Bakış

      Kalite kavramı neredeyse insanlık tarihi kadar eskidir. İnsanın benliğinde bulunan iyi ile kötüyü, güzel ile çirkini, faydalı ile zararlıyı ayırt etme özelliği ve her zaman daha iyiye, daha güzele ve daha faydalıya ulaşma isteği ve beklentisi kalitenin temelini oluşturmaktadır.

     Daha önceleri bilimsel zeminden uzak, iyi-kötü şeklinde anlam bulan kalite kavramı Kalite Güvence Sistemi uygulamalarıyla beraber bilimsel bir zemine oturtulmuş, Toplam Kalite Yönetimi uygulamaları ile de bu anlamdaki gelişiminin bugünkü zirve noktasına ulaşmıştır.


     Kalitenin önem kazanması ile hatalı ürünlerin müşterilere ulaşmasını engellemek amacıyla muayene sistemi geliştirilmiştir. Bu sistem tüketici menfaatlerini üst düzeyde ele alırken, işletmeler için ağır ekonomik sorunlar ortaya çıkarmıştır. Ardından istatistiksel kalite kontrolü anlayışı sayesinde imalatın her aşamasındaki değişikliklerin kontrol edilmesi amacıyla kontrol kartları kullanıldı. Daha sonra ise hataların oluşmadan engellenmesi amacını güden ve son ürünü güvence altına alan kalite güvencesi sistemleri uygulanmaya başlanmıştır. Kalite Güvence Sistemi; önce kalite bilinci, tüketiciye yönelik kalite kontrolü, istatistiksel yöntemlerin kullanılması ve yönetim felsefesi olarak insana saygı temel prensiplerine sahiptir. Yönetimin tanımının değiştirilmesi ve insan odaklılık ön plana çıkarılarak yönetim fonksiyonları bu yönde geliştirilmiştir. Yönetimde amacın müşteri mutluluğu ile özdeşleşmesi ile Toplam Kalite Yönetimi sürecine girilmiştir. Toplam Kalite Yönetimi anlayışı kalitenin tarihsel gelişiminde bugün bulunduğu noktadır. Bu süreç tablo 1’ de güzel bir şekilde ifade edilmektedir.


Tablo 1 : Kalitede Kimlik Değişimi

Belirleyici

Özellikler

Muayene

İstatistiksel Kalite Kontrol

Toplam Kalite

Kontrol

Toplam Kalite Yönetimi

Temel İlke

Meydana çıkarma

Kontrol

Eşgüdüm,İşletme

Süreç ve insan odaklılık: sürekli gelişme

Kaliteye bakış açısı

Çözülmesi gereken bir problem

Çözülmesi ve izlenmesi gereken bir problem

Tasarım aşamasında yaratılan unsur, kalitesizlik ise ortaya çıkmadan önlenmesi gereken problem

Koşulsuz müşteri tatmini

 

Vurgu

Standart ürün

Muayenenin azaltıldığı standart ürün

Tüm üretim hattında, tasarımdan pazarlamaya tüm hatlarda ve fonksiyonel gruplarda kalitesizliğin önlenmesi

Başta yönetim süreçleri olmak üzere tüm süreçlerde “kalite”nin paylaşılan vizyon olması ve birey kalitesinin arttırılması

 

Yöntem

Örnekleme ve ölçme

İstatistiksel araçlar ve teknikler

Programlar ve sistemler

Yönetim anlayışı ve sistemi

Kalite uzmanlarının rolü

Muayene

Sorunu saptama ve istatistiksel yöntemlerin uygulanması

Kalitenin ölçümü, planlanması ve programı

Kalitenin oluşturulmasında sinerjinin sağlanması

Kalite sorumlusu

Muayene bölümü

Üretim ve mühendislik bölümü

Üst yönetim, tüm bölümler

Üst yönetim, tüm bölümler ve işletmedeki tüm bireyler

Temel yaklaşım

Kalitede muayene

Kalitede kontrol

Kalitede yapılanma

Yaratılan kalite

Kaynak: Toplam Kalite Yönetimi Araştırma Komitesi,1994:10

     Toplam Kalite Yönetimi; nihai ürün yada hizmetin değerini ifade eden kaliteyi ve bu kaliteyi güvence altına alan Kalite Güvence Sistemine ilaveten nihai ürün yada hizmetin tüm girdilerini hedef alan, müşteri memnuniyeti odaklı, bir yönetim felsefesidir(Şekil 1).

Şekil 1: Toplam Kalite Yönetimi Felsefesi



     Aslında Toplam Kalite Yönetimi; müşterilerin seçeneklerinin artmasıyla birlikte gelişim gösteren ve nihayetinde vazgeçilmez bir anlayıştır. Bir yaşam biçimi, mükemmelliğe giden yolda temel prensipleri ile kendini garantiye alabileceği tüm argümanları değerlendirme fırsatı olan olağanüstü esneklik kabiliyetinde bir yaklaşımdır.


     Toplam Kalite Yönetimi sağlam bir Kalite Güvence Sistemine ihtiyaç duyar. Toplam Kalite Yönetimine geçmek isteyen şirket öncelikle mevcut kalite sisteminin temelinin yeterliliğini değerlendirmelidir.